မီဒီယာ ဆိုတာ ဘာလဲ?

 

မီဒီယာ (Media) ဆိုတာ ဘာလဲ?

မီဒီယာ ဆိုတာဟာ လူ့အဖွဲ့အစည်းအတွင်းမှာ ရှိတဲ့ လူအများအပြားထံ သတင်းအချက်အလက်တွေ စီးဆင်းရောက်ရှိသွားအောင် ပြုလုပ်ပေးတဲ့ ကြားခံဆက်သွယ်ရေးလမ်းကြောင်း ဖြစ်ပါတယ်။ ၎င်းကို အဓိကအားဖြင့် အချက်အလက်ပေးရန်၊ ပညာပေးရန်နဲ့ ဖျော်ဖြေမှုပေးရန်အတွက် အသုံးပြုကြပါတယ်။

---

၁။ မီဒီယာအမျိုးအစားများ

ကျွန်ုပ်တို့ ပတ်ဝန်းကျင်မှာ မီဒီယာပုံစံအမျိုးမျိုးကို တွေ့နိုင်ပါတယ် -

• ရုပ်သံနှင့် အသံလွှင့်မီဒီယာ: ရုပ်မြင်သံကြား (TV) နှင့် ရေဒီယို။

• ပုံနှိပ်မီဒီယာ: စာအုပ်များ၊ သတင်းစာများနှင့် မဂ္ဂဇင်းများ။

• ဒီဂျစ်တယ်မီဒီယာ: အင်တာနက်နှင့် လူမှုကွန်ရက်စာမျက်နှာများ။

---

၂။ မီဒီယာက ဘယ်လိုအကြောင်းအရာတွေကို တင်ဆက်သလဲ?

မီဒီယာမှာ ဖော်ပြတဲ့ သတင်းအချက်အလက်တွေဟာ ဒေသတွင်း၊ တစ်နိုင်ငံလုံး ဒါမှမဟုတ် နိုင်ငံတကာသတင်းတွေအထိ ကျယ်ပြန့်နိုင်ပြီး အောက်ပါကဏ္ဍတွေကို အဓိကထားလေ့ရှိပါတယ် -

• သတင်းနှင့် ရေးရာများ: နိုင်ငံရေး၊ စီးပွားရေး၊ စစ်ပွဲများ၊ သဘာဝဘေးအန္တရာယ်များနှင့် ရာသီဥတုအခြေအနေများ။

• ဖျော်ဖြေရေး: အနုပညာရှင်များအကြောင်း၊ ရုပ်ရှင်နှင့် ဂီတ၊ အနုပညာကဏ္ဍများ။

• ပညာပေးခြင်း: ကျန်းမာရေးဆိုင်ရာ (ဥပမာ - အဝလွန်ခြင်းပြဿနာ) ဒါမှမဟုတ် လူမှုရေးဆိုင်ရာ (ဥပမာ - အနိုင်ကျင့်စော်ကားမှု တားဆီးရေး) ကဲ့သို့သော အများပြည်သူ သိသင့်သိထိုက်သည့် အကြောင်းအရာများ။

---

၃။ မီဒီယာသမားများ၏ တာဝန်နှင့် ကျင့်ဝတ်

မီဒီယာတစ်ခုမှာ အလုပ်လုပ်နေတဲ့ သတင်းထောက်တွေနဲ့ အယ်ဒီတာတွေမှာ ကြီးမားတဲ့ တာဝန်ရှိပါတယ်။

• အချက်အလက် ခိုင်မာမှု: သတင်းတစ်ခုကို တင်ဆက်ရာမှာ ခိုင်လုံတဲ့ အထောက်အထားနဲ့ အချက်အလက် (Facts) တွေအပေါ်မှာပဲ အခြေခံရပါမယ်။

• အမြင်နှင့် အချက်အလက်ကို ခွဲခြားခြင်း: တင်ဆက်သူရဲ့ ကိုယ်ပိုင်အမြင် (Opinion) ကို ထည့်သွင်းမယ်ဆိုရင် ဒါဟာ အချက်အလက်မဟုတ်ဘဲ ထင်မြင်ချက်သက်သက်သာ ဖြစ်ကြောင်း ရှင်းလင်းစွာ ဖော်ပြရပါမယ်။

---

၄။ ဘက်လိုက်မှု (Bias) ကို သတိပြုပါ

မီဒီယာတွေဟာ မျှတရမယ်လို့ လူထုက မျှော်လင့်ကြပေမဲ့ တစ်ခါတစ်ရံမှာ "ဘက်လိုက်မှု" တွေ ရှိနေတတ်ပါတယ်။ ဥပမာ -

• အမြင်တစ်ခုကို ချန်လှပ်ထားခဲ့ခြင်း။

• ကြော်ငြာရှင်တွေရဲ့ အလိုကျ ရေးသားခြင်း။

• နိုင်ငံရေးအမြင် တစ်ခုခုဘက်ကနေ ရပ်တည်တင်ဆက်ခြင်း။

ဒါကြောင့် မီဒီယာတွေကို ကြည့်ရှုနားဆင်တဲ့အခါမှာ သတင်းအချက်အလက်တွေကို ဝေဖန်ပိုင်းခြားပြီး လက်ခံတတ်ဖို့ အလွန်အရေးကြီးပါတယ်။

 

အနှစ်ချုပ်အနေဖြင့် မီဒီယာဟာ ကျွန်ုပ်တို့ကို ကမ္ဘာကြီးနဲ့ ဆက်သွယ်ပေးတဲ့ ပြတင်းပေါက်တစ်ခု ဖြစ်ပါတယ်။ မှန်ကန်တဲ့ သတင်းအချက်အလက်ကို ရွေးချယ်တတ်ခြင်းက သင့်ကို ပိုမိုအသိအမြင် ကြွယ်ဝတဲ့ နိုင်ငံသားတစ်ယောက် ဖြစ်လာစေပါတယ်။